Nabasa na ng makina ang lahat tungkol sa Madrid, pero hindi pa nito nakakasalubong ang kapitbahay ko sa pasilyo

Madrid, ika-25 ng Oktubre 2026.

Ni Mike Sain't Louis

Dito ako nakatira at nagtatrabaho, sa Madrid. Dito ko isinusulat ang mga liriko ng PLANETA GAYFOLK, at dito ko rin pinagpapasyahan kung aling bersyon ang mananatili at alin ang itatapon. Ang musika ay ginagawa ko gamit ang artificial intelligence, na ako ang nagdidirekta. At habang tumatagal ang pakikipagtrabaho ko rito, may napapansin akong nakakatawa: napakarami nang nabasa ng makina tungkol sa Madrid, pero wala itong kaalam-alam sa Madrid.

Ang Madrid ng brochure

Kapag humingi ka sa ganitong uri ng tool ng kahit ano tungkol sa Madrid, ibibigay nito sa iyo ang Madrid ng brochure. Ang Puerta del Sol, ang oso at ang puno ng madroño, ang bughaw na langit, ang tapas, ang movida. Lahat totoo, lahat gasgas na. Ito ang Madrid ng mga gabay sa turista at ng mga patalastas ng airline, at sinipsip ito ng makina dahil ito ang pinakamadalas na inuulit.

Iba ang Madrid na tinitirhan ko. O baka pareho lang, pero tinitingnan mula sa loob, at malaki ang pagkakaiba.

Ito ang taong ikukuwento sa iyo ang buong buhay niya sa elevator habang umaakyat kayo ng apat na palapag. Ito ang init ng Agosto, na hindi numero sa thermometer kundi isang paraan ng pamumuhay, at maiintindihan lang ng sinumang natulog nang nakalabas ang paa sa kumot para maghanap ng kahit isang milimetro ng hangin. Ito ang terasa kung saan tumatagal ang kuwentuhan hanggang magsimulang magpatong-patong ng upuan ang waiter sa paligid mo bilang pasaring. Ito ang metro sa unang oras ng umaga, kung saan nakatitig ang lahat sa cellphone para hindi magkatinginan.

Wala iyan sa mga brochure. Nasa buhay iyan.

Ang kapitbahay

Naiisip ko ang kanta kong «La vecina cotilla», ang tsismosang kapitbahay. Hindi ko na ikukuwento kung tungkol saan pa ito bukod sa sinasabi ng pamagat, dahil sapat na ang pamagat. Alam ng sinumang nakatira sa isang gusali sa Madrid, na may panloob na patyo at magkakaharap na bintana, na ang tsismosang kapitbahay ay hindi tauhan sa kathang-isip. Isa siyang institusyon. Alam niya kung anong oras ka dumating, kasama sino, at sa anong kalagayan.

Kayang magsulat ng makina tungkol sa isang pangkaraniwang tsismosang kapitbahay. Isang usiserang ale na may rollers sa buhok, nakadungaw sa bintana. Ang hindi nito kaya ay magkaroon ng isa. Hindi pa nito nakakasalubong ang kapitbahay sa pasilyo at naramdaman ang titig na sumusuri sa iyo mula ulo hanggang paa habang binabati ka nang buong galang. Ang titig na iyon ang kanta. Ang iba ay dekorasyon lang.

Alam kong may kapareha ito sa Pilipinas. Hindi ko kailangang ipaliwanag sa inyo kung sino si Marites.

Ang alam ng makina

Ayokong maging hindi patas. Mahusay ang tool sa ilang bagay na may kinalaman sa Madrid. Halimbawa, ang himig ng copla na mayroon ang marami kong kanta. Malapit ang copla sa lungsod, sa teatro, sa pista ng baryo. Napakaraming musika ng tradisyong iyon ang napakinggan na ng makina, at alam nito kung saan patungo ang mga bagay. Kapag humingi ako ng isang bagay na may ganoong timpla, minsan ay nagugulat ako.

Alam din nitong maghatid ng isang uri ng kapal ng mukha, iyong tono ng taong tumatayo sa gitna ng plasa at sinasabi ang gusto niya nang hindi humihingi ng pahintulot. Ilang beses na ako nitong napasaya roon. Inaamin ko ito, dahil pangit kung puro kakulangan lang ang babanggitin ko.

Pero dito mismo ang pagkakaiba. Alam ng makina kung ano ang tunog ng isang tradisyon. Hindi nito alam kung paano mamuhay sa lugar kung saan isinilang ang tradisyong iyon. Kaya ang musika ay kaya nitong gawin, sa ilalim ng aking direksyon. Pero ang liriko ay kailangang isulat ng taong tumatapak sa mga kalyeng ito. Ako ang sumusulat ng bawat salita.

Madrid bilang lugar para sa mga queer

May isa pang layer na mahalaga sa akin. Napakahalagang lungsod ang Madrid para sa mga queer, sa Espanya at sa labas nito. Maraming dumarating dito mula sa mga baryo at maliliit na lungsod, o mula sa kabilang panig ng karagatan, naghahanap ng lugar kung saan puwede silang maging sila. Ang paggalaw na iyon, ang pagdating sa lugar kung saan sa wakas ay nakakahinga ka, ang nasa gitna ng trilogy kong GAYFOLK. Ang tatlong album, «Descubierto un nuevo planeta llamado GAYFOLK», «Ojalá se pudiera viajar a GAYFOLK» at «El día de la liberación», ay kuwento ng pagtuklas sa isang planeta kung saan malaya ka, ng pananabik na makarating doon, at ng araw ng paglaya.

Hindi ko sinasabing Madrid ang GAYFOLK. Planetang imbento ito, at mas gusto kong ilagay ng bawat isa roon ang lungsod na kailangan niya. Pero hindi aksidente na dito ko ito isinusulat. Puwedeng alam ng makina na may malaking Pride ang Madrid at isang sikat na barrio. Hindi nito alam kung ano ang pakiramdam ng makitang naglalakad sa unang pagkakataon ang isang bagong dating, hawak ang kamay ng ibang lalaki, nang hindi lumilingon sa paligid. Ang eksenang iyon, sa lahat ng bersyon nito, ang nasa isip ko kapag iniisip ko ang GAYFOLK.

Mas malayo ang nararating ng lokal

May isang kabalintunaan na gusto ko. Hinala ko, habang mas tiyak ako, mas naiintindihan ang mga kanta ko sa labas. Sumusulat ako para sa Espanya at sa Amerika, at puwedeng isipin na ang mas ligtas ay alisin ang mga lokal na detalye para walang maligaw. Ginagawa ko ang kabaligtaran. Ang «Mitad Venezuela, mitad Pakistán» ay hindi tungkol sa Madrid, pero sinusunod nito ang parehong lohika: dalawang bansang may pangalan ay mas maraming sinasabi kaysa sa malabong «isang tao mula sa kung saan».

Kaya sa mga nakikinig sa Maynila, Cebu o Davao: hindi ninyo kailangang makilala ang kapitbahay ko. Sapat nang makilala ninyo ang sa inyo.

Saan makikinig

Ang buong orihinal na sanaysay (sa Espanyol) ay nasa aking blog: https://mikesaintlouis.com/blog/lo-que-la-ia-no-sabe-de-madrid. Lahat ng musika ko, kasama ang liriko ng bawat kanta, ay libreng mapapakinggan at mada-download sa https://mikesaintlouis.com. Nasa Spotify, Deezer at iba pang pangunahing platform din ito.

Tungkol kay Mike Sain't Louis

Si Mike Sain't Louis ay indie alternative na artist na nakabase sa Madrid at nagpapakilalang «ang unang AI singer-songwriter». Siya ang lyricist, kompositor, music producer, artistic director at CEO ng sarili niyang independent label, MIKE SAIN'T LOUIS. Sa loob ng humigit-kumulang dalawang taon, nakapaglabas siya ng 273 single at mahigit 280 music video para sa PLANETA GAYFOLK, isang queer na alternative pop na walang sensura, puno ng humor at camp, sa Espanyol at pati sa Ingles, Pranses at Portuges. Noong 2024, nag-viral sa TikTok ang kanta niyang «Tan Cateto».

Para sa media

Email: info@mikesaintlouis.com Website: https://mikesaintlouis.com Instagram: @planetagayfolk